Cara Isi Borang B untuk Peniaga Kecil: Panduan Lengkap Bahagian N
Setiap tahun, ramai peniaga kecil panik bila tiba musim isi Borang B. Bukan sebab borangnya terlalu sukar, tetapi sebab rekod perniagaan sepanjang tahun bersepah: resit dalam laci, jualan dalam kepala, dan duit peribadi bercampur dengan duit bisnes.
Panduan ini menerangkan Bahagian N (Maklumat Kewangan) Borang B dalam bahasa mudah, ruangan demi ruangan, supaya anda tahu angka apa yang perlu disediakan dan dari mana datangnya.
1. Siapa yang perlu isi Borang B?
Borang B ialah borang nyata cukai pendapatan untuk individu pemastautin yang mempunyai pendapatan perniagaan. Ini termasuk:
- Pemilik tunggal perniagaan berdaftar SSM (enterprise).
- Peniaga online, peniaga gerai, kedai dan penyedia servis yang menjalankan perniagaan atas nama sendiri.
- Pekongsi dalam perkongsian (setiap pekongsi mengisi Borang B masing-masing).
Sdn Bhd tidak menggunakan Borang B. Syarikat menggunakan Borang C, yang biasanya disediakan oleh ejen cukai bersama penyata kewangan beraudit.
2. Bila tarikh akhir?
Borang B lazimnya perlu dihantar sebelum 30 Jun setiap tahun bagi pendapatan tahun sebelumnya, dan penghantaran melalui e-Filing (e-B) biasanya diberi tempoh lanjutan beberapa hari. Tarikh tepat boleh berubah dari tahun ke tahun, jadi sentiasa semak jadual terkini di laman rasmi LHDN.
3. Apa yang perlu disediakan sebelum mula
Kumpulkan maklumat ini untuk tahun kewangan perniagaan anda (kebanyakan peniaga kecil guna 1 Januari hingga 31 Disember):
- Jumlah jualan setahun, termasuk jualan tunai, pindahan bank, e-wallet dan platform online.
- Belian stok atau bahan mentah, serta nilai stok di awal dan di akhir tahun.
- Semua belanja seperti gaji, sewa, utiliti, pengangkutan, iklan dan yuran platform.
- Senarai aset seperti mesin, kenderaan dan peralatan, berserta nilainya.
- Hutang: pelanggan yang belum bayar, supplier yang belum dibayar, dan baki pinjaman.
- Baki tunai dan bank pada akhir tahun kewangan.
- Duit yang anda ambil untuk kegunaan sendiri (ambilan).
4. Penyata untung rugi (N3 hingga N27)
Bahagian ini menunjukkan sama ada perniagaan anda untung atau rugi sepanjang tahun. Nombor ruangan di bawah berdasarkan Borang B terkini yang kami semak; susunan boleh berubah sedikit setiap tahun, jadi rujuk borang tahun taksiran anda.
Jualan dan kos jualan
| Ruangan | Maksud dalam bahasa mudah |
|---|---|
| N3 | Jualan atau perolehan: jumlah semua jualan atau bayaran servis dalam tahun itu. |
| N4 | Inventori awal: nilai stok yang ada pada hari pertama tahun kewangan. |
| N5 | Belian dan kos pengeluaran: bahan mentah atau stok barang jualan yang dibeli. |
| N6 | Inventori akhir: nilai stok yang masih ada pada hari terakhir tahun kewangan. |
| N7 | Kos jualan = N4 + N5 − N6. |
| N8 | Untung atau rugi kasar = N3 − N7. |
Pendapatan lain (N9 hingga N14)
Pendapatan selain jualan utama, seperti pendapatan perniagaan lain, dividen, faedah, sewa dan pendapatan lain-lain. N14 ialah jumlahnya.
Perbelanjaan (N15 hingga N25)
| Ruangan | Jenis belanja |
|---|---|
| N15 | Faedah pinjaman (bahagian faedah sahaja, bukan bayaran pokok) |
| N16 | Gaji dan upah |
| N17 | Sewa dan pajakan |
| N18 | Kontrak dan subkontrak |
| N19 | Komisen |
| N20 | Hutang lapuk |
| N21 | Perjalanan dan pengangkutan |
| N22 | Pembaikan dan penyelenggaraan |
| N23 | Promosi dan iklan |
| N24 | Perbelanjaan lain (utiliti, pembungkusan, yuran platform dan sebagainya) |
| N25 | Jumlah perbelanjaan (N15 hingga N24) |
Untung bersih dan belanja tidak dibenarkan
- N26 Untung atau rugi bersih = untung kasar + pendapatan lain − jumlah perbelanjaan.
- N27 Perbelanjaan yang tidak dibenarkan: belanja dalam akaun yang tidak boleh ditolak untuk cukai. Contoh paling biasa ialah susut nilai aset, serta belanja peribadi yang termasuk dalam akaun.
Jika nilai negatif (rugi), borang meminta anda menandakan "X" pada kotak yang disediakan.
5. Kedudukan kewangan (N28 hingga N50)
Bahagian ini ialah gambaran "apa yang perniagaan ada dan berhutang" pada akhir tahun kewangan, atau dikenali sebagai Balance Sheet.
| Ruangan | Maksud |
|---|---|
| N28 hingga N32 | Aset bukan semasa: tanah dan bangunan, loji dan jentera, kenderaan, aset lain, dan jumlahnya (nilai buku selepas susut nilai). |
| N33 | Pelaburan |
| N34 hingga N40 | Aset semasa: inventori, penghutang perdagangan (pelanggan belum bayar), penghutang lain, baki tunai, baki bank, aset semasa lain, dan jumlahnya. |
| N41 | Jumlah aset |
| N42 hingga N45 | Liabiliti: pinjaman dan overdraf, pemiutang perdagangan (supplier belum dibayar), pemiutang lain, dan jumlahnya. |
| N46 hingga N50 | Akaun pemilik: akaun modal, baki akaun semasa bawa hadapan, untung atau rugi tahun semasa, ambilan, dan baki akaun semasa hantar hadapan. |
6. Untung akaun berbanding pendapatan bercukai
Ini perkara yang sering mengelirukan: untung bersih dalam Bahagian N bukan semestinya pendapatan yang dikenakan cukai. Untuk tujuan cukai, untung akaun perlu dilaraskan. Contohnya, susut nilai ditambah balik dan digantikan dengan elaun modal, dan belanja yang tidak dibenarkan dikeluarkan. Hasil pelarasan ini menjadi pendapatan berkanun perniagaan yang diisi di bahagian lain borang.
Jika anda tidak pasti tentang pelarasan ini, rujuk Nota Penerangan Borang B di laman LHDN atau dapatkan bantuan ejen cukai berdaftar.
7. Kesilapan biasa peniaga kecil
- Duit peribadi bercampur dengan duit bisnes. Duit yang diambil untuk kegunaan sendiri ialah ambilan (N49), bukan belanja bisnes.
- Jualan platform direkod tanpa yuran. Jualan TikTok Shop atau Shopee patut direkod penuh, dan komisen serta yuran direkod sebagai belanja. Jangan rekod hanya jumlah bersih yang masuk bank.
- Lupa stok akhir. Tanpa inventori akhir (N6), kos jualan jadi terlalu tinggi dan untung nampak lebih rendah daripada sebenar.
- Beli aset dikira sebagai belanja. Mesin atau kenderaan ialah aset (N28 hingga N31), dan kosnya diagihkan melalui susut nilai, bukan sekali gus.
- Bayaran pinjaman dikira penuh sebagai belanja. Hanya bahagian faedah (N15) ialah belanja. Bayaran pokok mengurangkan baki pinjaman (N42).
- Rekod dibuat saat akhir. Mengumpul semula setahun resit dalam seminggu ialah punca utama kesilapan.
Rekod duit masuk dan keluar sepanjang tahun di phone. Pada hujung tahun, Rekodly paparkan angka Bahagian N ikut nombor ruangan, sedia untuk disalin ke e-B. Tak perlu pandai akaun.
Cuba percuma 14 hari8. Soalan lazim
Siapa yang perlu isi Borang B?
Individu pemastautin yang mempunyai pendapatan perniagaan, contohnya pemilik tunggal enterprise berdaftar SSM, peniaga online dan pekongsi dalam perkongsian. Sdn Bhd tidak menggunakan Borang B; syarikat menggunakan Borang C.
Bila tarikh akhir hantar Borang B?
Lazimnya 30 Jun setiap tahun, dengan tempoh lanjutan beberapa hari untuk penghantaran secara e-Filing. Tarikh tepat boleh berubah, jadi sentiasa semak jadual terkini di laman LHDN.
Apa itu Bahagian N dalam Borang B?
Bahagian N ialah maklumat kewangan perniagaan: ringkasan untung rugi (jualan, kos jualan, perbelanjaan) dan kedudukan kewangan (aset, liabiliti dan akaun pemilik) bagi tahun kewangan perniagaan anda.
Adakah untung bersih dalam akaun sama dengan pendapatan bercukai?
Tidak semestinya. Untung bersih akaun perlu dilaraskan untuk cukai, contohnya susut nilai aset tidak dibenarkan dan digantikan dengan elaun modal, dan belanja peribadi dikeluarkan. Rujuk Nota Penerangan Borang B atau ejen cukai.
Bolehkah saya isi Borang B tanpa akauntan?
Ramai peniaga kecil mengisi sendiri melalui e-Filing, dengan syarat rekod sepanjang tahun lengkap dan tersusun. Jika perniagaan anda lebih kompleks, mendapatkan ejen cukai berdaftar adalah pilihan yang lebih selamat.